İstanbul’un 25 yıllık hikâyesi: Hangi yolsuzluklar yaşandı?

25 yıl önce yapılan yerel seçimlerde Refah Partisi listesinden aday olan Recep Tayyip Erdoğan, siyaset sahnesindeki ilk çıkışını yaparak İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı seçilmişti.


1994 yılı İstanbul’da kurulmaya başlanan rant ağı açısından önem taşıyor. soL haber, AKP’nin övündüğü 25 yılın öyküsünü yazdı ve 1994 yılından bugüne kadar yapılan yolsuzlukları tek tek sıraladı.

AKP döneminde sık sık gündeme gelen adrese teslim ihalelerin ilki Erdoğan’ın belediye başkanlığı döneminde yaşandı. 1990 yılında kurulan Albayraklar Şirketler Grubu, Erdoğan döneminde verilen ilk ihalenin adresiydi. Mülkiye müfettişlerinin araştırmasına konu olan şirkette, 1995’ten itibaren artan ihaleler tespit edildi.


2001 yılında dönemin Hürriyet gazetesinde yer alan bir haberde de gruba ait Yeni Şafak gazetesinin Erdoğan’ın belediye başkanlığı yaptığı dönemde yükselişe geçtiği belirtildi.

12 Aralık 1997'de Siirt'te bir konuşma yapan Erdoğan, bu konuşması sonrası yargılandı ve aldığı hapis cezası nedeniyle belediye başkanlığı koltuğunu partisinden Ali Müfit Gürtuna'ya devretti.

"Temiz Şehir" operasyonu kapsamında Yeni Şafak Gazetesi İcra Kurulu Başkanı ve Albayrak Yayın Holding A.Ş.'nin sahibi Mustafa Albayrak'ın da aralarında bulunduğu 20 kişi gözaltına alınmıştı. Suçlamalar ise 1994'ten bu yana grubun büyümesini sağlayan "usulsüz" ihaleler oldu. Soruşturmada Albayrak'ın sadece Büyükşehir Belediyesi'nden 300'e yakın ihale aldığı ortaya çıktı.

Erdoğan dönemine ilişkin bir diğer iddia kamuoyunun “akbil yolsuzluğu” olarak bildiği akbil üzerinden İETT’nin zarara uğratılması oldu. Dönemin Hürriyet gazetesinde akbilde 250 milyon dolarlık bir usulsüzlük yapıldığı iddia edilmişti. Bu paranın da Erdoğan öncülüğünde başlayan parti kurma çalışmalarında kullanıldığı ileri sürülmüştü.

23 Haziran’da AKP’nin İstanbul adayı olan Binali Yıldırım da Erdoğan’dan sonra İBB koltuğunu devralan Ali Müfit Gürtuna döneminde görevden alındı. 1999 yılında görevden alınan Binali Yıldırım’ın, İDO’nun büfelerini dayısına emanet ettiği, çalışanların parasını İDO’ya ödettiği ve evrakta sahtecilik yaptığı iddia edildi.

Gürtuna’nın ardından 2004 yılında Kadir Topbaş, İBB koltuğuna geçti. Topbaş döneminde belediyeden yandaş vakıflara milyonlar aktarıldı, Gülen Cemaati'ne destek verildi, İstanbul dev ihaleler üzerinden bir şantiyeye çevrildi. Topbaş döneminde yaşanan yolsuzlukların bir kısmı şöyle özetlendi.

Büyükşehir Belediyesi'ne bağlı İETT Genel Müdürlüğü'nde inceleme yapan mülkiye müfettişleri, 100 milyon avroluk usulsüz işlem ortaya çıkarttı. Müfettişler, iki buçuk yıldır İETT Genel Müdürlüğü koltuğunda vekil olarak oturan Mehmet Öztürk başta olmak üzere, kurum üst yönetimi hakkında adli soruşturma başlatılmasını istedi. İhalesiz reklam alanları vermek ve ihale yapmadan metrobüs alımı suçlamalar arasında yer alıyor...

Etiler’deki polis okulu arazisini ihalesiz olarak bir inşaat firmasına vererek devleti 1 milyar dolar zarara uğrattığı iddialarına ilişkin konuşan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Kadir Topbaş, "Bir takım iddialar bizi engelleyemez. Bir kuruş zayi edilmeden çalışıyoruz" dedi.

İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Kadir Topbaş ve ailesinin, belediyenin çeşitli ayrıcalıklar tanıdığı gerekçesiyle tartışma yaratan damadının konut projesinden aynı gün 5 daire birden satın aldığı ortaya çıktı. Topbaş'ın 5 daire aldığı projede ev fiyatlarının 1,5 ile 5 milyon lira arasında değiştiği ortaya çıktı.

Topbaş’ın tutuklu damadı Ömer Faruk Kavurmacı ile daha önce ortak işlere imza atan Metal Yapı Konut tarafından 2012 yılında otel ve konut yapılmak üzere 33 milyon 391 bin 659 liraya satın alınmasının ardından 2016 yılında İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne 368 milyon TL bedelle satıldı.

İspark'taki otopark fişleri silinerek büyük yolsuzluk yapıldı. En az 48 ayrı terminalde milyonlarca liralık yolsuzluk yapıldığı tespit edildi. Yolsuzluğun 90 milyon liraya ulaştığı öğrenildi.

İstanbul Cumhuriyet Savcılığı'nca 12 Şubat 2010 tarihinde hazırlanan iddianamede, Otogar-Bağcılar raylı taşıma sistemi inşaat sistemi ihalesinin 30 Temmuz 2003 tarihinde gerçekleştiği belirtildi. İddianamede, 30 Aralık 2004 tarihinde encümen kararı ile Otogar-Bağcılar raylı toplu taşıma sistemi inşaat ve elektro mekanik işlerinin yapımı ve araç temin ihalesinin Gülermak Ağır Sanayi Ticaret A.Ş. firmasına ihale edildiği anlatıldı... İhale açılmadan 21 Mart 2006 tarihinde idari encümen kararı ile inşaata devam eden bir önceki ihaleyi alan firmaya rekabet koşullarını ve yarışma koşullarını yok edici şekilde davranılarak verildiği iddia edildi. Kamunun zarara uğratıldığı kaydedilen iddianamede, Kadir Topbaş ve İETT çalışanı 14 şüphelinin görevi kötüye kullanma suçundan 1 yıldan 3 yıla kadar hapsi isteniyordu. Topbaş, bu davadan mahkeme kararıyla beraat etti.

Topbaşlar’ın ortağı olduğu Rumeli Hisarı'nın altındaki Lokma adlı restoranda Belediye'nin izniyle imara aykırı olarak yenileme ve kaçak kat yapıldı.

İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı koltuğuna Kadir Topbaş'ın yerine oturan Mevlüt Uysal, 2 Ocak 2018 günü Kadir Topbaş döneminde onaylanan 76,9 kilometrelik 6 metro hattının toplam 12 milyar 859 milyon liralık ihalesini iptal etti. İptalin gerekçesi, hattın çok daha düşük bir maliyetle yapılabilecek olması oldu. Yapılan bu hamle, daha önceki usulsüzlüklerin boyutları konusunda kafa karıştırdı.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin (İBB) CHP'li meclis üyeleri Taner Kazanoğlu ve Tarık Balyalı, iptal edilen metro ihaleleriyle en az 1 milyar liralık kamu zararı oluştuğunu belirterek, Mevlüt Uysal ve Kadir Topbaş hakkında suç duyurusunda bulundu.”

İBB’deki usulsüzlükler Sayıştay raporlarına da yansıdı. İşte yıl yıl tespit edilen o usulsüzlükler:

Sayıştay'ın İstanbul Büyükşehir Belediyesi'ndeki usulsüzlük dosyalarından bir bölüm şöyle:

2012

İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin Atıksu Altyapı ve Evsel Katı Atık Bertaraf Tesisleri Tarifelerinin Belirlenmesinde Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik hükümlerinin yerine getirilmediği tespit edilmiştir.

Kuruma ait kira süresi biten taşınmazların, yeni bir ihale yapılmadan sözleşmelerinin uzatılmak suretiyle kiralanmasına devam edildiği görülmüştür... Bu durumun, belediyenin muhtemel gelirleri üzerinde önemli kayıplara yol açacağı hususu şüphesizdir.

Beşiktaş Belediye Başkanlığı'na “Açık Park ve Gezi Alanı” olarak değerlendirilmek üzere intifa hakkı verilen Beşiktaş İlçesi Rumeli Hisarı Mahallesi 13 pafta, 6 ada, 4 parseldeki taşınmazın; taraflar arasında akdedilen protokole aykırı olarak tahsis amacı dışında kullanıldığı tespit edilmesine rağmen intifa hakkının iptal edilmediği görülmüştür.

Beşiktaş Belediye Başkanlığı'na “Açık Spor Turizm ve Eğlence Merkezi” olarak değerlendirilmek üzere intifa hakkı verilen Beşiktaş İlçesi Rumeli Hisarı Mahallesi, 32 pafta, 981 ada, 31 parseldeki taşınmaz üzerinde, imar planına aykırı bir şekilde BJK Koleji binasının inşa edildiği görülmüştür.

2013

İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin, mülkiyetinde olmayan Göktürk Göleti Çevresi B Tipi 56 Hektar Mesire Alanı Tabiat Parkını, Esenler Belediyesi'ne tahsis etmesinin, anılan mevzuat hükümlerine uygun olmamasından dolayı mevzuata yönelik gerekli işlemlerin yapılmasını sağlamak amacıyla, konunun takip eden denetim dönemlerinde izlenmesine devam edilecektir.

Hizmet alımı ihalesinde mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin idari Şartname hükmünün, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğine aykırı olarak düzenlenmesi 14.11.2011 tarihinde 1.495.000,00 TL bedel ile İstanbul Ulaşım Sanayi ve Ticaret A.Ş.’ne ihale edilen “Ulaşım Türleri Arası Entegrasyonun Sağlanarak Toplu Ulaşım Sistemlerinin Rehabilitasyonu işi” hizmeti alımına ilişkin mesleki ve teknik yeterlik kriterinin, Yönetmelik hükmüne aykırı olarak belirlendiği görülmüştür.

2014

Kültür A.Ş’nin 18.10.2010 tarihinden itibaren bir vakfın kullanımında olan Brüksel Ofisi’nin kira bedellerinin (919.200 Avro: 2.647.296,00 TL), şirket bütçesi üzerinden ödenmesi kurumun mali tablolarını olumsuz yönde etkilediği ve şirketin kârını azalttığını ve halen bu mali riskin gelecek yıllar için de söz konusu olduğu kanaatine varılmıştır. (Yunus Emre Vakfı)

İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından ihaleye çıkarılan "Dijital Platform Kurulması ve 10 Yıl Süreyle İşletilmesi" işi için İstanbul Kültür ve Sanat Ürünleri Tic. A.Ş.(Kültür A.Ş. ) ve İstime Medya Bilgi İletişim Basım Yayın Reklam Hizmetleri Sanayi ve Tic. A.Ş. aralarında iş ortaklığı kurmuşlardır. İş Ortaklığı Sözleşmesinin 7'nci maddesinin c bendi ile sözleşme damga vergisinin daha sonra Kültür A.Ş.'ye iade edilmek suretiyle Kültür A.Ş. tarafından karşılanacağı hususu kararlaştırılmıştır. Ancak sözleşmenin imzalanmasından sonra işin fiilen yürütülmesi aşamasında mevcut şartlar dahilinde işin yürütülmesini imkânsız kılacak bazı eksiklik ve olumsuzluklar tespit edilmiş ve konu ile ilgili idareye başvuruda bulunulmuş ve sözleşme iş başlamadan idare tarafından feshedilmiştir. Fesih nedeniyle "Dijital Platform Kurulması ve 10 Yıl Süreyle İşletilmesi" işine ait damga vergilerinin (sözleşmesine damga vergisi, kararlar damga vergisi) tamamı olan 2.320.646,92 TL, Kültür A.Ş. tarafından ödenmiştir. Bu ödenen masraflar sonucu ve ihale gerçekleşmemesinden dolayı 2.320.646,92 TL tutarında şirketin mali tablolarında eksilmeye neden olunmuştur.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi ile Milli Savunma Bakanlığı Arasında İmzalanan Protokol Hükümlerinin Yerine Getirilmemesi... İBB tarafından protokole konusu yapım, bakım ve onarımlar için toplam 209.295.988,57 TL ödemede bulunulduğu tespit edilmiştir. Yapılan bu ödeme karşılığında ise, İBB'ye herhangi bir taşınmaz devrinde bulunulmadığı ve dolayısı ile İBB'nin 2014 mali yılı tablolarının bu tutar kadar olumsuz yönde etkilendiği sonucuna varılmıştır.

2886 Sayılı Devlet İhale Kanunu'na Aykırı Olarak 51/g Pazarlık Usulü ile İhale Yapılması... Mülkiyeti Belediyeye ait olan “Bakırköy İlçesi Florya Mevkii 81 Pafta 201 Ada 3 Parselde Akvaryum, Otopark, Aquapark (Su temalı eğlence ve eğitim parkı), Yunus Gösteri Merkezi, Bilim Merkezi, Alışveriş Merkezi, Imax Sinema Yapılması ve İşletilmesi İşi” nin, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine aykırı olarak Belediye Encümeninin 06.11.2007 tarihinde(Karar S.2161-942) gerçekleştirmiş olduğu pazarlık ihalesi neticesinde; 80.000.000,00 TL yatırım tutarı ile birlikte yıllık 4.510.000,00 TL +KDV işletme bedeli ile İstanbul Akvaryum Tur.Tic.Ltd.Şti.’ne ihale edildiği görülmüştür. Ancak; bahse konu ihalenin, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 51/g maddesine istinaden pazarlıkla yapılması mümkün değildir.

Beykoz Belediyesi’nin Orman Bölge Müdürlüğü’nden Kiralamış Olduğu Taşınmazın, Sözleşmeye Aykırı Olarak Beykoz Belediyesi’nden Kiralanmış Olması... Beykoz Belediyesi ile İstanbul Orman Bölge Müdürlüğü arasında imzalanan “Ömerli Orman İşletme Şefliği Amenajman Planı 8 ve 9 Numaralı Bölmeler Mevkii'nde, 6831 sayılı Orman Kanunu’na Tabi Alan Üzerinde Bulunan Yapı ve Tesislerin Kiralanması” konusunda 15.07.2009 tarihinde sözleşme imzalanmıştır. Kiralama bedeli olarak İstanbul Orman Bölge Müdürlüğü'ne yıllık 253.000 TL ödenecektir... Eğer isteniyorsa sözleşmenin kısmen veya tamamen İstanbul Büyükşehir Belediyesi'ne devrinin mümkün olduğu ifade edilmiştir. Ancak, buna rağmen 10.05.2013 tarihinde Beykoz Belediyesi ile yapılan kira sözleşmesi uyarınca söz konusu taşınmaz, yıllık 2.500.000 TL bedel üzerinden kiralanmıştır.

2015

(Beltur) Şirket Yönetim Kurulu Üyesinin şirketle ilgisi Olmayan Yurtdışı Görevi için Ödeme Yapılması

Yönetim Kurulu Üyeleri, Genel Müdür ve Yardımcıları ve Koordinatör, Müdür, şef Olarak Çalışan Personel ile Bunların Aile Efradına Tamamlayıcı Sağlık Sigortası Yaptırılması

Temizlik ihalesinde Engelli Temizlik Personeli Çalıştırılması Öngörülmüş Olmasına Rağmen Hakediş Ödemelerinde Bu Durumun Dikkate Alınmaması

Kiralama Suretiyle Yemek Hizmeti Sunulan Yer İçin Maliyet Hesabı Yapılmaması ve Zarar Edilmesi

2014 yılı içinde 1.385.460,00 TL lik (KV hariç) satış ve gelir gerçekleştirilmiş olup, yine aynı dönemde kira ve diğer giderler dahil şirketin katlandığı maliyet ise 1.749.745,00 TL (KDV hariç) olarak gerçekleşmiştir. Sonuçta ortaya 2014 yılı için 364.285,00 TL (KDV hariç) zarar gerçekleşmiştir. 2015 yılı içinde ise; 2.042.980,00 TL lik (KV hariç) satış gerçekleştirilmiş olup, yine aynı dönemde kira ve diğer giderler dahil şirketin katlandığı maliyet ise 2.744.901,00 TL (KDV hariç) olarak gerçekleşmiştir. Sonuçta ortaya 2015 yılı için 701.920,00 TL (KDV hariç) zarar gerçekleşmiştir.

Kiralanan Yerle ilgili Mevzuata ve Ticari Hayatın Gereklerine Aykırı Olarak Ciro Paylaşımının Benimsenmesi...

Kamu Hastanelerine Ait Yerlerin Kiralanmasıyla ilgili Sözleşmelerde Mevzuata Aykırı Hükümlere Yer Verilmesi

(Halk Ekmek) Şirket İki Avukat Çalıştırmasına Rağmen, şirket Lehine ve Aleyhine Açılmış Davaların Bunlardan Sadece Birisi Tarafından Takip Edilmesi... Yurtdışına Görevli Giden Personelin şahsi Harcamalarının şirket bütçesinden ödenmesi.
Önceki Sonraki
TÜMÜ

DİĞER GÜNDEM HABERLERİ